Zapraszam również na mój profil na Facebooku: https://www.facebook.com/bernadetta.darska

oraz na moje konto na Instagramie: https://www.instagram.com/bernadettadarska/

piątek, 12 lipca 2024

Kultura pozorów (A. Kamińska, Złota klatka? O kobietach w Szwajcarii)

 

Reportaż Agnieszki Kamińskiej zasługuje na uwagę z kilku powodów. Po pierwsze, mamy do czynienia z opowieścią o przemianach kulturowo-społecznych, dotyczących praw kobiet i dziejących się w kraju, który nie kojarzy się negatywnie w kontekście dbałości o równouprawnienie. Po drugie, dowiadujemy się o ogromnych opóźnieniach, jakie ma Szwajcaria, w równym traktowaniu obu płci. Po trzecie, odkrywamy, jak niewiele wiemy o szwajcarskim uwikłaniu tradycyjnych obyczajów w reguły rządzące prawem i regulujące ewentualne postępy dotyczące przywilejów dostępnych dla całego społeczeństwa. Po czwarte, bardzo ciekawe okazuje się przyjrzenie temu, jak pod pozorem dobra oferowanego kobietom ogranicza się ich prawa oraz jak za pomocą wyraźnej sugestii o braku odbierania czegokolwiek próbuje się owe prawa kobiet poszerzyć. Otrzymujemy bowiem relację nie tyle z frontu walki, co raczej z obmyślania i realizowania skutecznych strategii zmieniających świat. Po piąte wreszcie, książkę można również traktować jako głos przypominający o tym, że osiągnięcie celu to tylko jeden z kroków. Pozostaje jeszcze zmiana mentalności oraz doprowadzenie do tego, by zmiana stała się czymś zwyczajnym i czymś do czego dawno się już przyzwyczajono. Reportaż Agnieszki Kamińskiej okazuje się zatem opowiedzeniem o tym, czego nie widać i co ukrywa się pod pozornie doskonałym wizerunkiem. Czyta się go z dużym zainteresowaniem, choć momentami trochę razi sprawozdawczy styl, a także nieco rozmywająca się pod koniec formalna koncepcja książki.

 

Agnieszka Kamińska, Złota klatka? O kobietach w Szwajcarii, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2024.

niedziela, 30 czerwca 2024

Łączenie różnych światów (N. Suszczyńska, Chipsy dla gości)

 

Druga książka Suszczyńskiej po debiutanckim zbiorze „Dropie” pokazuje, że mamy do czynienia z prawdziwym talentem, a zachwyty dotyczące pierwszej publikacji autorki nie były przypadkowe. „Chipsy dla gości” to z jednej strony powtórzenie gestu dobrze znanego, z drugiej konsekwentne odświeżanie surrealizmu, groteski, absurdu i robiącej wielkie wrażenie lekkości, która z tych połączeń się wyłania. Opowiadania zamieszczone w tomie oscylują między tym, co prawdopodobne, a tym, co niemożliwe i potencjalnie wyobrażone, stanowią swobodną mieszankę tego, co racjonalne, i tego, co wiąże się z wierzeniami ludowymi i przesądami, są próbą przedefiniowania pozycji człowieka i zastanowienia się nad miejscem zajmowanym przez zwierzęta i przedmioty. Kluczowa staje się kwestia patrzenia i nazywania zgodnie z własnymi zasadami. Daje to podstawy do renegocjowania rozpoznanej rzeczywistości i obnażenia jej w wersji, która zadziwia i zaskakuje. Surrealizm, z którym tak świetnie poczyna sobie Suszczyńska, uwodzi i intryguje, nie pozostawia obojętnym, jest efektowny, ale nie efekciarski. Bardzo dobre!

 

Natalka Suszczyńska, Chipsy dla gości, Wyd. Ha!art, Kraków 2024.

sobota, 29 czerwca 2024

Pomiędzy (I. Tadra, Hotel ZNP)

 

Bardzo udany debiut. Autorka oryginalnie rozgrywa bycie i funkcjonowanie „pomiędzy”. Punktem odniesienia jest albo matka, albo mężczyzna (mężczyźni). Choć pozornie wydaje się, że te dwie relacje funkcjonują od siebie niezależnie, tak naprawdę na to, jak postrzegane są słowa matki, ma wpływ relacja z partnerem, a z kolei na to, jak oceniany jest rozwój relacji miłosnej lub erotycznej, oddziałuje pamięć komentarzy wypowiadanych przez rodzicielkę. Można by także powiedzieć, że duszny, odsłaniający autodestrukcyjność i zagubienie, nieco obsesyjny monolog bohaterki, dobrze oddaje nieustanne lawirowanie między poszukiwaniem siebie a traceniem własnej tożsamości. To także intrygujący pretekst do zastanowienia się nad rolą pełnioną przez substytuty. Mogą nimi być zwierzęta – pies zamiast kota, a ostatecznie zamiast dziecka, łazienka zamiast całego mieszkania, hotelowy pokój zamiast domowej sypialni czy obcięcie włosów zamiast fryzury na życzenie innej osoby. Wspomniane „zamiast” funkcjonuje w specyficznym przesunięciu, bo choć jest decyzją, szybko nią być przestaje, bo zaczyna przypominać konieczność. Ważną rolę odgrywają też słowa – te odsysające prawdę od fałszu, te dyscyplinujące lub te, które oszukują i rozmywają autentyczność doświadczania rzeczywistości. Warto!

 

Izabela Tadra, Hotel ZNP, Wyd. Filtry, Warszawa 2024.