Znakomity debiut reporterski. Palarczyk nie tyle obserwuje wojnę, co przede wszystkim staje się jej częścią. To, co mogłoby być odczytane jako brawura, jest w tym przypadku współegzystowaniem. Palarczyk wrasta w opisywany świat, chodzi tymi samymi ścieżkami co jej bohaterowie, jest z nimi na co dzień – razem mieszkają, razem jedzą, razem opowiadają sobie rzeczywistość, która za sprawą wojny musi być z dnia na dzień negocjowana od nowa. Wojciech Jagielski w okładkowym blurbie akcentuje to, że sposób opowiadania autorki przypomina gawędę. Trudno się z tym nie zgodzić, zwłaszcza że Palarczyk świetnie chwyta atmosferę, dobrze oddaje napięcie, celnie punktuje to wszystko, co zmienia ludzi na zawsze i co naznacza ich doświadczeniem umierania, znakomicie opisuje zwyczajność, która tak naprawdę staje się koniecznością przyzwyczajania się do katastrofy, która w jakiś sposób powtarza się każdego dnia. Bardzo ciekawą i tak naprawdę mocno dramatyczną kwestią jest czas. Autorce udaje się oddać dynamikę niemożności trwałego powiązania właściwie z żadnym okresem. Teraźniejszość trwa chwilę, ale i w tej chwili może zawierać się ostateczność. Przyszłość wydaje się właściwie aberracją, czymś niemalże nierealnym, co właściwie nie może się wydarzyć. Przeszłość z kolei staje się już, bardzo szybko, w chwilach prawie, bo to, co było na początku wojny, wydaje się być dawno. Co, którzy walczą, i ci, którzy są ofiarami, funkcjonują w jakimś sensie poza czasem. Reportaż z wojny, przytaczam sformułowanie pojawiające się w podtytule, to tak naprawdę opowieść o tym, jak podczas wojny zaczynamy przyzwyczajać się do śmierci – bo jest realna, bo zdarza się przypadkiem, bo trzeba szybko o niej zapomnieć, bo nie da się o niej nie pamiętać, skoro może nadejść w każdej chwili. Bardzo dobre.
Antonina Palarczyk, Neńka licho. Ukraina. Reportaż z wojny, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2026.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz