Szukanie śladów po sobie (A. Głębicka, Śląszczyki)

 

Powieść Agnieszki Głębickiej nazwałabym debiutem z potencjałem i potknięciami jednocześnie. Jestem więc bardzo ciekawa, co autorka jeszcze napisze i czy uda się jej ów potencjał wykorzystać. Wbrew temu, co zapowiadane jest na okładce, „tętno powieściowego życia” jest dość przewidywalne. Autorka operuje odniesieniami do tego, co w losie Ślązaków jest typowe (np. polsko-niemieckie uwikłanie), także dramatyczne, to nie ulega wątpliwości, jednak w tej prozie okazuje się dość przewidywalne, a przez to schematyczne. Także wysunięcie na plan pierwszy kobiet i uczynienie ich głównymi bohaterkami nie eliminuje poczucia, że są to jednak historie dobrze znane i opowiadane w tym przypadku pewnymi kliszami. Ale jest w tej książce co najmniej kilka świetnych momentów, scen, przywołanych przedmiotów, obrazów, wspomnień świata, który przeminął. Celna, choć pozornie oczywista, metafora, że tam nic nie ma, choć za tym „nie ma” kryć się może czyjeś całe życie z jego dramatami, uniesieniami i wzruszeniami. Bardzo dobry jest chociażby początek i koniec tej opowieści. I właśnie to pokazuje, jaka mogłaby być ta historia, a jaka ostatecznie nie jest.

 

Agnieszka Głębicka, Śląszczyki, Wyd. Czarne, Wołowiec 2026.

O "Republice ludzi młodych" na Gdańskich Targach Książki - już w tym tygodniu

W tym tygodniu warto odwiedzić Gdańsk. W Europejskim Centrum Solidarności od piątku 11 września do niedzieli 13 września odbędą się Gdańskie Targi Książki. 13 września (niedziela) o godz. 12 dr Hanna Łozowska porozmawia ze mną o „Republice ludzi młodych. Opowieści o nowym człowieku”. Miejsce to Czytelnia/Archiwum na 2 piętrze. Zapraszam i zachęcam do wpisania tej daty w kalendarze. Jestem bardzo ciekawa, czy podobnie jak na wcześniejszych spotkaniach, tak i w Gdańsku znajdą się wśród publiczności osoby w jakiś sposób związane z bartoszyckim Centralnym Ośrodkiem Wychowawczo-Szkoleniowym im. Janusza Korczaka.

 

Odzyskiwanie (M. Czubaszek, Będziesz wrzeszczeć. Dziewczyny na polskiej scenie alternatywnej lat 80.)

 

Reportaż Magdaleny Czubaszek to fascynujący dowód na to, jak często w opisywaniu zjawisk nawet z niedalekiej przeszłości przydaje się myślenie detektywistyczne, nieoczywiste spojrzenie na to, co pozornie nie wymaga prze-pisania, wreszcie świadomość mierzenia się z tym, co trzeba spróbować nie tylko opowiedzieć, ale odzyskać, być może w ostatniej chwili. Mowa więc o działaniach ryzykownych, narażonych na porażkę. Tymczasem autorka wychodzi z tego przedsięwzięcia zwycięsko. Nie znaczy to wcale, że tworzy zamknięty i skończony portret „dziewczyn na polskiej scenie alternatywnej lat 80.”. Udowadnia jednak, że zapomniane i często potraktowane tylko anegdotycznie historie da się przypomnieć i opowiedzieć. Reportaż Czubaszek intryguje z co najmniej kilku powodów. Po pierwsze, odsłania trwałość stereotypów płciowych. Kobiety grający na basie czy perkusji lub śpiewające w zespołach punkowych nawet we wspomnieniach są traktowane trochę jako aberracja. Po drugie, na uwagę zasługuje przyjrzenie się temu, do kogo należy dyskurs dominujący, kto unieważnia, a kto nadaje znaczenie. Po trzecie, ciekawym kontekstem jest zderzenie zawodowstwa z amatorstwem, pasji z rolami społecznymi, czegoś na długo z krótkotrwałą przygodą. Nie muszę zaznaczać, że wymienione jako drugie kwestie łączono z grającymi dziewczynami. Po czwarte, interesujące jest mierzenie się z brakiem. Czubaszek odsłania ten proces – cudem zachowane nagrania na kasetach, szczątkowe wspomnienia, niechęć do mówienia. Po piąte wreszcie, to opowieść, w której dobitnie wybrzmiewa przekonanie, że wiedza o tym, jak dużo zapomniano, jest wiedzą potrzebną. Warto!

 

Magdalena Czubaszek, Będziesz wrzeszczeć. Dziewczyny na polskiej scenie alternatywnej lat 80., Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2026.