Gdańskie Targi Książki wspaniałe! Bardzo się cieszę, że i ja mogłam spotkać się z czytelnikami. W niedzielę 13 września 2026 roku Hanna Łozowska rozmawiała ze mną o „Republice ludzi młodych. Opowieści o nowym człowieku”. Publiczność dopisała – dziękuję za obecność i tyle wspaniałych, choć krótkich rozmów. Proszę obejrzeć fotorelację, dobrze oddaje atmosferę tego czytelniczego święta.
Na portalu Historykon. pl można przeczytać rozmowę o „Republice ludzi młodych. Opowieści o nowym człowieku”. Konrad Ruzik pyta m.in. dlaczego zajęłam się tym tematem. Wspominam o trzech głównych przyczynach: „(...) Po pierwsze, wielkim zaskoczeniem okazało się dla mnie uświadomienie sobie, że ta historia cały czas była blisko mnie, ale właściwie o niej nie wiedziałam. Na terenie Ośrodka, który powstał w wybudowanych przed II wojną światową koszarach Ludendorffa, w jednym z dawnych domów pooficerskich, mieszkali moi babcia i dziadek. Odwiedzałam ich przynajmniej raz w tygodniu, niektórych bohaterów książki spotykałam jako ich sąsiadów, ale nie znałam tej niezwykłej historii. Nikt o niej nie opowiadał. (...) Po drugie, pomijając to autobiograficzne uwikłanie, uświadomiłam sobie, jak niezwykła jest to historia. Pod wieloma względami – ludzi, którzy tam pracowali i którzy byli uczniami i oferowania im opieki, wychowania i edukacji, z drugiej tworzenia nowego człowieka. Po trzecie, już bardzo pobieżny rekonesans wśród przedstawicieli różnych środowisk i różnych grup wiekowych pozwolił na postawienie tezy, że ta historia jest właściwie całkowicie zapomniana. (...) Doszłam wówczas do wniosku, że warto rozpocząć poszukiwania, które pozwolą historię tego niezwykłego projektu społeczno-pedagogicznego zrekonstruować. Że to – być może – ostatni moment, żeby tę opowieść odzyskać i opowiedzieć czytelnikom. Że ci ludzie, którzy tworzyli Ośrodek i którzy stanęli po stronie dobra i przyszłości zasługują na pamięć i przetrwanie. (...)”. Całość do przeczytania tutaj: https://historykon.pl/sieroty-wojenne-w-polsce-w-bartoszycach-powstalo-miasto-dzieci-ktore-mialo-dac-im-szanse-na-nowe-zycie/?fbclid=IwY2xjawUOWbxwZG9mBWV4dG4DYWVtAjEwAGJyaWQRMEVYdGZFelFmTXJVZ25Ba2hzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeSjXYl18RiqdUbIQZstkdu-lYHZEis6VEGlk3dRi7082-r4gvWPBlXbct_qI_aem__8LdMZvEHl46HtjoAoXFXA
Powieść Agnieszki Głębickiej nazwałabym debiutem z potencjałem i potknięciami jednocześnie. Jestem więc bardzo ciekawa, co autorka jeszcze napisze i czy uda się jej ów potencjał wykorzystać. Wbrew temu, co zapowiadane jest na okładce, „tętno powieściowego życia” jest dość przewidywalne. Autorka operuje odniesieniami do tego, co w losie Ślązaków jest typowe (np. polsko-niemieckie uwikłanie), także dramatyczne, to nie ulega wątpliwości, jednak w tej prozie okazuje się dość przewidywalne, a przez to schematyczne. Także wysunięcie na plan pierwszy kobiet i uczynienie ich głównymi bohaterkami nie eliminuje poczucia, że są to jednak historie dobrze znane i opowiadane w tym przypadku pewnymi kliszami. Ale jest w tej książce co najmniej kilka świetnych momentów, scen, przywołanych przedmiotów, obrazów, wspomnień świata, który przeminął. Celna, choć pozornie oczywista, metafora, że tam nic nie ma, choć za tym „nie ma” kryć się może czyjeś całe życie z jego dramatami, uniesieniami i wzruszeniami. Bardzo dobry jest chociażby początek i koniec tej opowieści. I właśnie to pokazuje, jaka mogłaby być ta historia, a jaka ostatecznie nie jest.
Agnieszka Głębicka, Śląszczyki, Wyd. Czarne, Wołowiec 2026.
