Znakomita powieść! Choć w 2021 roku została uznana we Francji za najlepszą europejską powieść kryminalną, to jednak uznanie „Czerwonej wody” tylko za historię pewnej zbrodni byłoby nazbyt dużym uproszczeniem. Pavičić najwyraźniej lubuje się w tym, co nieoczywiste, etycznie skomplikowane, uwikłane w relacje pełne napięcia. „Czerwona woda” to przede wszystkim powieść psychologiczna. Punkt wyjścia jest faktycznie taki, jak w kryminale. Spokojne życie zwykłej rodziny zostaje przerwane przez zniknięcie nastoletniej córki. Jednak już opis prowadzący do zasygnalizowania, że oto jest ostatni dzień życia, które nigdy już w takim kształcie nie wróci, okazuje się niebanalny i bardzo niepokojący. Dobrze oddaje klimat tego, z czym będziemy mieć do czynienia później. Pavičić rezygnuje z klasycznego śledztwa. Policja dość szybko umywa ręce, nie ma żadnych śladów, tylko brat dziewczyny przez lata będzie jeszcze pytał i jeździł tam, gdzie być może zaginioną widziano. „Czerwona woda” właściwie od początku staje się opowieścią o rozpadzie świata. Ów rozpad odsłoni się przed czytelnikami w wielu wersjach. Będzie to rozpad tej jednej, konkretnej rodziny, która przez wiele lat żyje w cieniu braku odpowiedzi, będzie to rozpad całej niewielkiej społeczności i konkretnych jednostek, bo ktoś coś prawdopodobnie wie, ktoś coś ukrywa, ktoś jeszcze nie chce lub nie umie zmierzyć się z posiadaną wiedzą, będzie to wreszcie rozpad całego społeczeństwa, bo wkrótce po zaginięciu dziewczyny w Jugosławii rozpocznie się wojna, a kiedy się skończy, nic już nie będzie tak samo. Bohaterów obserwujemy przez blisko trzydzieści lat. Ich życie rozpada się, rozpoczyna się od nowa, ale jednocześnie nadal jest powiązane z pewną nocą z przeszłości, kiedy nastoletnia dziewczyna znika bez śladu. Pavičić okazuje się uważnym obserwatorem dobrze niuansującym emocje, poczucie winy, stopniowe rodzenie się obojętności. Potrafi zaskoczyć odpowiedzią, która choć wszystko wyjaśnia, tak naprawdę wiele jeszcze bardziej komplikuje. Bardzo dobre!
Jurica Pavičić, Czerwona woda, przeł. Leszek Małczak, Wyd. Noir Sur Blanc, Warszawa 2025.
